2021.02.06 Anti Structure


Anti Structure / Αντι Δομή
June 02 – October 27, 2021

Organized by Andreas Melas

At Deste Foundation
Filellinon 11 & Em. Pappa street, N.Ionia 142 34, Athens, Greece

Yannoulis Chalepas
Dora Economou
Andreas Embirikos
Urs Fischer
Sotirios Kotoulas
George Lappas
Tony Moussoulides
Aliki Panagiotopoulou
Rallou Panagiotou
Christodoulos Panayiotou
Nausica Pastra
Georgia Sagri
Lucas Samaras
Christiana Soulou
Thanassis Totsikas
Iris Touliatou
George Tourkovasilis
Pantelis Xagoraris
Marina Xenofontos
Takis Zenetos

In any Rite of Passage every juncture is necessary for the novitiate to eventually break through and get consummated, but it is the middle stage of liminality, a state of mental and spiritual limbo during which the ‘novice’ is nor here nor there, betwixt and between, enveloped in a preternatural ‘rumspringa’, where real and deep change takes place. This is Anti-Structure: a space of ambiguity, paradox and drama.
The term Anti-Structure was coined by cultural anthropologist Victor Turner (1920 – 1983) to describe this stage of mid-transition (or limen, signifying “threshold” in Latin) during which “normal social roles and rules are temporarily voided; structural hierarchies are flattened or inverted; and/or symbolic or socially constructed boundaries are abrogated.” (The Ritual Process: Structure and Antistructure, 1969. Victor Turner)
Whereas the dominant ideology du jour, driven by its version of ‘The Protestant Ethic’ was that any such breakdown would result in anomie and angst, Turner recognized its possibility and potential. He noticed that it is exactly during such moments of dissolution and great happenstance that culture reboots itself, “a proto- structural domain in which new symbols, models, and paradigms arise-as the seedbeds of cultural creativity.” (Liminal to Liminoid, in Play, Flow and Ritual, An Essay in Comparative Symbology, 1974. Victor Turner).
It is not unusual to find such pockets of radical novelty buried deep in the underground, the pregnant margins of normative order. It is in these lands of strangers and exiles, artists and poets, that one finds fertile ground for radical thought and very strange ideas.
The underground music scene and its flamboyant entourage which flourished in and around Attica in the 1970-80s, well documented by Yorgos Tourkovasilis was one such case… Lycabettus Theater, Takis Zenetos’ brilliant design, in its heyday as a place of convergence and of magico-religious stature was another…
These are but just a few examples where ideas and rituals, cultivated in the fringes of institutionalized etiquette, bring forth novel ways of dress, posture, and expression, attitudes that when fully formed feed back into the system to either break or make the mainstream.

Έχοντας ως αφετηρία μια εγκατάσταση 5 έργων του Urs Fischer με τίτλους Mackintosh Staccato (2006), Abyss / Debauched Oratorio / Roadshow / Abyss (2007), Cioran Handrail (2006), Spinoza Rhapsody και Death of a Moment (2007) σε διάλογο με τις δημιουργίες εικοσι Ελλήνων και Κυπρίων καλλιτεχνών από διαφορετικές γενιές και τεχνοτροπίες, η έκθεση Anti-Structure / Αντι-Δομή διερευνά το πεδίο των λεπτών ορίων μεταξύ τάξης και χάους, στάσης και κίνησης, δομής και αναρχείας.
Ο όρος “αντιδομή”, που εισήγαγε το 1969 ο ανθρωπολόγος Victor Turner (1920–1983), μελετά την κατάσταση του ψυχικής και πνευματικής αμφιταλάντευσης που χαρακτηρίζει το μεταιχμιακό στάδιο κάθε τελετής μετάβασης, έναν χώρο, κατακλυσμένο από δράμα, παραδοξότητα και αταξία όπου “οι δομικές ιεραρχίες ισοπεδώνονται ή αντιστρέφονται”. Ενώ η κυρίαρχη άποψη της εποχής ήταν ότι τέτοιου είδους διάλυση οδηγεί σε σύγχηση και ανομία, ο Turner διέκρινε πως σε τέτοιες περιόδους αποδόμησης ο πολιτισμός στην πραγματικότητα επανεκκινεί, και αναδύονται νέα σύμβολα και πρότυπα.
Δεν είναι ασύνηθες να βρει κανείς τέτοιες εστίες σχεδόν μυστικιστικής καινοτομίας να σιγοβράζουν υπόγεια, στο γόνιμο περιθώριο της κανονικότητας. Σε αυτούς τους μακρινούς τόπους των αγνώστων και των εξόριστων είναι που υπάρχει πρόσφορο έδαφος για ρηξικέλευθη σκέψη και αλλόκοτες ιδέες.
Η underground μουσική σκηνή που άνθισε εντός και πέριξ της Αττικής στις δεκαετίες του ’70 και του ’80 και το πληθωρικό της κοινό ήταν μια τέτοια περίπτωση… Το Θέατρο του Λυκαβηττού, η ιδιοφυής δημιουργία του Τάκη Ζενέτου στην περίοδο της ακμής της, ως τόπος συνάντησης με μια σχεδόν μαγικο-θρησκευτική αύρα, ήταν μια άλλη… Ή ακόμη οι ‘Μάγοι’ και οι ‘Υπνοβάτες’ του Γιώργου Λάππα, που στέκουν σε μόνιμα παγωμένη κίνηση.
Αυτές είναι μερικές μόνο περιπτώσεις όπου οι ιδέες και οι τελετουργίες, γεννημένες στις παρυφές του θεσμικού πρωτοκόλλου, προτείνουν νέους τρόπους ένδυσης, νοοτροπίας και έκφρασης, αντιλήψεις οι οποίες όταν ωριμάσουν πλήρως επανατροφοδοτούνται στο σύστημα είτε απλώς για να το διαμορφώσουν με ανεπαίσθητους (αλλά σημαντικούς) τρόπους, είτε για να το αλλάξουν ριζικά.